Sanaziun baselgia Andiast
La baselgia parochiala catolica da s. Gialetta e s. Quiricus sesanfla circumdada dil santeri dil vitg ella part nord-orientala dil vitg sut la via dil vitg. Il vitg «ANDEST» ei gia numnaus el testament digl uestg Tello igl onn 765. Tenor in'annunzia buca confirmada duei la baselgia esser stada entuorn 998 en possess dalla claustra da Faveras (Pfäfers). Davart la construcziun dalla baselgia ei mo pauc enconuschent, denton duein ils dus plauns suten dalla tuor esser vegni construi entuorn igl onn 1000, pia el temps roman tumpriv. Politicamein ha Andiast apparteniu all'entschatta al Signuradi da Grünenfels, ei lu vegnius igl onn 1378 dil Signuradi da Montalta al Signuradi da Razén, al qual era Jörgenberg s'udeva. Igl onn 1458 ei il signuradi da Razén curdaus tenor ierta al cont da Zollern che ha vendiu el agl avat da Mustér. Pli tard ei lu Andiast vegnius alla dertgira da Vuorz. Ella baselgia d'Andiast stevan entuorn igl onn 1350 sculpturas preziusas che vegnan ussa conservadas el museum diocesan. La baselgia da s. Giulitta suttasteva il davos alla baselgia da s. Leodegar a Vuorz. Da quella eis ella sedistaccada ils 08 da settember 1526, cuort avon che Vuorz ei passaus alla Reformaziun.
Datas da cantun ella historia dalla baselgia parochiala:
1461 Numnaus per l'emprema gada documentadamein cul patrocini s. Gialetta e s. Quiricus
1628 Zenn pli vegl
1770 Emprema orgla d'Anton Sacchi da Mustér
1890-1981 Baghegiau entuorn l'orgla entras Max Klingler
1918 Renovaziun interna
1939-1940 Prolungaziun dalla nav e construcziun d'ina halla avon baselgia cuvretga, baghegiar en l'empora,
Baghegiau entuorn l'orgla entras Oscar Metzler, restauraziun altar grond, novas finiastras,
renovaziun dalla fatschada, cuvrida dil tetg clutger cun stuors d'irom
1977 Tetg da stuors sin la nav da baselgia coluraus da niev, sanaziun sfendaglias vid la fatschada
1988-1990 Orgla ei vegnida renovada conservond
2019 Sanaziun ligiadira interna ella nav el sectur sut
Ulteriuras informaziuns davart las mesiras da sanaziun previdas anfleis Vus ell'analisa dil stadi (mira link: Pareri e calcul da cuosts dalla architecta Malene Gujan).
Sco gremi per l'execuziun dalla sanaziun dalla baselgia ad Andiast fuorma ina cumissiun da baghegiar, alla quala ils suandonts commembers fan part:
Conrad Cabalzar, president calla cumissiun da baghegiar
Larissa Pally, actuara
Anita Tuor-Alig, events ed acziuns
Michel Brunner, finanzas e contribuziuns
Cun Marlen Gujan dalla Marlene Gujan Architektur AG (www.gujan-architektur.ch) ha la Pleiv da Breil/Brigels anflau ina architecta cumpetenta ed el sectur dallas sanaziuns da baselgias ina persuna cun experientscha ed astgau surdar l'incarica da sanaziun. Cun ella ensemen essan nus perschuadi da puspei schar tarlischar la baselgia ad Andiast en cumpleina splendur per las generaziuns vegnentas.
La finanziaziun da talas sanaziuns da baselgias munta adina ina gronda sfida. Las contribuziuns dil maun public cuvieran rodund ina tiarza dils cuosts totals da 1,8 miu. francs. Era la pleiv da Breil/Brigels contribuescha cun ina tiarza vid la finanziaziun cun agens mieds. Per cuvierer il tierz restont essan nus dependents digl agid da donaziuns, unfrendas e sponsurs. Cun Vies agid dumignein nus quei!
Cordial engraziament per Vies interess e per Vies sustegn.
Pleiv Breil/Brigels
Cumissiun da baghegiar sanaziun baselgia Andiast